Özbekistan Ülke Rehberi

Özbekistan, Orta Asya'nın önemli ülkelerinden biri. Ülkenin başkenti olan Taşkent, Orta Asya’nın en büyük yerleşim merkezi olarak öne çıkıyor. Uzun süre Sovyetler Birliği’ne bağlı kalan ve 31 Ağustos 1991 tarihinde bağımsızlığını ilan eden Özbekistan, özgür bir olarak varlığını sürdürmeye devam ediyor. Ülkenin komşuları arasında, Kazakistan, Türkmenistan, Afganistan, Tacikistan ve Kırgızistan bulunuyor.

Özbekistan’ın diğer önemli şehirleri ise tarih boyunca dünyanın önemli kültür ve bilim merkezleri olan Semerkant, Buhara, Namangan ve Hive. Özbekistan, bugün de dünya standartlarında üniversiteleri ve yüksek eğitimli halkıyla bölgenin eğitim ve bilim konusunda gelişmiş ülkelerinden biri.

Tarihi İpek Yolu rotası üzerinde bulunan Özbekistan, binlerce yıllık tarihi şehirlerinin mistik atmosferiyle ve UNESCO Dünya Mirası Listesi’ndeki yer alan antik mekanlarıyla kültür turlarının değişmez adreslerinden biri. Ülkede, Türk ve Orta Asya mimarisinin en güzel örneklerinden olan Registan Meydanı, Gur-i Emir Kalesi, Semerkant Bibi Hanım Camii, Buhara Ark Kalesi, Kukeldash Medresesi ve döneminin en önemli bilim merkezi olan Uluğ Bey Medresesi, en çok ziyaret edilen yerler arasında.

Özbekistan’da sert karasal iklim hâkim. Dolayısıyla yazları sıcak ve kurak, kışları ise soğuk geçiyor. Uzun ve oldukça kurak geçen yaz aylarında sıcaklık 35-40 dereceyi buluyor, kış mevsiminde ise -10 derecenin altına düşen sert soğuklar görülüyor.

Ülkede yazları 15 saati bulan günler yaşanırken kışın ise günlerin süresi 9 saate kadar düşüyor. Ayrıca kış mevsimi 5 aya kadar uzayabiliyor. En soğuk ayın ocak olduğu ülkede en sıcak aylar ise temmuz ve ağustos. Bununla birlikte gece ve gündüz arasında sıcaklık farkları yüksek. Bu bilgiler ışığında Özbekistan seyahati için en güzel zamanlar, mayıs, nisan, eylül ve ekim ayları.

Türkiye'den Özbekistan'a hava, demir veya kara yolu üzerinden ulaşılabiliyor.

Özbekistan seyahati için en çok tercih edilen seçenek hava yolu. İstanbul'dan Taşkent, Semerkant ve Fergana şehirlerine Türk Hava Yolları, Lufthansa ve Uzbekistan Airways gibi havayolları ile direkt veya aktarmalı olarak ulaşılabiliyor. İstanbul’un yanı sıra Ankara, İzmir ve Antalya gibi büyük şehirlerden de Taşkent’e aktarmalı uçuşlar bulunuyor. İstanbul’dan Taşkent’e 5 saat, Semerkant’a 4 saat ve Fergana şehrine ise 5,5-6 saat süren bir uçak yolculuğuyla ulaşmak mümkün.

Demir yolu üzerinden Özbekistan'a gitmek için Transasya Ekspresi tren seferlerinden faydalanabilirsiniz. 2014 yılında başlayan bu tren seferleri, İstanbul'dan hareket ediyor, Van'dan geçerek İran, Kırgızistan ve Özbekistan üzerinden ilerliyor. Tren yolculuğu epey uzun sürüyor. Ancak vaktiniz varsa ve yolculuğunuz boyunca büyüleyici doğal manzaralar görmek istiyorsanız bu ulaşım şeklini tercih edebilirsiniz.

Kara yolu ile Özbekistan'a gitmek için yaklaşık 4000 kilometrelik bir yol kat etmeniz gerekiyor. Dilerseniz İran'a otobüsle geçebilir ve oradan otobüs, tren gibi vasıtalara binerek veya araç kiralayarak Türkmenistan üzerinden Özbekistan'a giriş yapabilirsiniz.

Özbekistan'da özellikle Taşkent, Namangam, Fergana, Semerkant ve Buhara gibi yoğun nüfuslu büyük şehirlerde aktif bir gece ve eğlence hayatı mevcut. Şehirlerin tarihi sokaklarında ve eski kent bölgelerinde barlar, kafeler, gece kulüpleri ve uluslararası mutfaklardan lezzetler sunan restoranlar bulabilirsiniz. Özbekistan’ın küçük şehirlerinde ise yöresel barlar, tiyatrolar, konser ve sinema salonları hem yerel halka hem de turistlere hizmet veriyor.

Öğrenci nüfusunun fazla olduğu Taşkent’teki Puşkin Caddesi ve Hahkara Caddesi, sadece başkentin değil Özbekistan'ın da en popüler yerleri arasında. Bu caddeler yeme-içme, eğlence ve alışveriş olanaklarıyla günün her saati oldukça hareketli. Ayrıca pek çok barda 18 yaş sınırı bulunuyor.

Tarihi İpek Yolu rotasında yer alan Taşkent, Buhara ve Semerkant gibi binlerce yıllık şehirlere sahip olan Özbekistan, tarih boyunca tüccar ve seyyahların önemli duraklarından biri oldu. Bu özelliği günümüzde de devam ediyor.

Şehirlerde kurulan otantik pazarlarda, yüzlerce yıllık atölyelerde ve modern mağazalarda birbirinden güzel antikalar, seramik tabaklar, pişmiş toprak testiler, el dokuması kilimler, yöresel motifler işlenmiş ipek halılar, bez bebekler, şifalı otlar ve onlarca baharat çeşidi, popüler hediyelik eşyalar arasında.

Özellikle ‘Doppi’ adı verilen geleneksel Özbek şapkaları, koyun derisinden yapılan giysiler, el yapımı ayakkabılar ve terlikler oldukça ilgi çekici.

• Semerkant Uluslararası Müzik Festivali ’Sharq Taronalari’ (Ağustos, Semerkant)
• İpek ve Baharat Festivali (Mayıs, Buhara)
• Dünya Halkları Mutfağı Festivali (Mayıs, Taşkent)
• Pilav Festivali (Nisan, Taşkent)
• Bira Festivali (Haziran, Taşkent)
• Taşkent Moda Haftası (Kasım, Taşkent)
• Baysun Baharı Dünya Folklor Festivali (Baysun)

Fuarlar

• UzFood Uluslararası Yiyecek ve İçecek Fuarı (Nisan, Taşkent)
• UzChemplast (Mayıs, Taşkent)
• UzMetalMash (Mayıs, Taşkent)
• Power Özbekistan Uluslararası Enerji Fuarı (Mayıs, Taşkent)
• Özbekistan Uluslararası Tekstil Fuarı (Mayıs, Taşkent)
• UzBuild Uluslararası İnşaat Fuarı (Eylül, Taşkent)
• Agroworld Özbekistan Tarım Fuarı (Haziran, Taşkent)
• UzMedExpo Sağlık Fuarı (Ekim, Taşkent)
• AgriTek Özbekistan Uluslararası Tarım Teknolojileri Fuarı (Ekim, Taşkent)
• Uluslararası Madencilik, Metal ve Mineral İşleme Fuarı (Kasım, Taşkent)
• UzEnergyExpo Elektrik Mühendisliği Fuarı (Ekim, Taşkent)

• 1 Ocak Yılbaşı
• 14 Şubat Vatan Koruyucuları Günü
• 8 Mart Dünya Kadınlar Günü
• 21 Mart Nevruz
• 9 Mayıs Zafer Bayramı (Hafıza ve Onur Günü)
• Eylül Bağımsızlık Günü
• 1 Ekim Öğretmen ve Eğitmenler Günü
• 8 Aralık Anayasa Günü
• Ramazan Bayramı (Tarihi değişiklik gösteriyor)
• Kurban Bayramı (Tarihi değişiklik gösteriyor)

• Vizeden muaf Türk vatandaşlarının Özbekistan’a geldikleri ilk üç gün içerisinde konakladıkları otelde veya yabancılar polisine başvurarak geçici ikamet kayıtlarını yaptırmaları gerekiyor.
• Ülkede resmî kurumlar dışında döviz bozdurmak yasak, bu nedenle sokakta veya resmi olmayan bürolarda döviz bozdurmamalısınız.
• Özbekistan’da kutsal mekanlara ve ibadethanelere büyük önem veriliyor. Gezinizde cami ve türbe gibi dini öneme sahip yerleri ziyaret edecekseniz kurallara saygı göstermeniz ve mekâna uygun bir şekilde giyinmeniz isteniyor.
• Otel odasında, kalabalık pazarlarda ve etkinliklerde yanınızda çok fazla nakit para veya değerli eşya bulundurmamalısınız. Para ve eşyalarınızı otel kasasında tutabilirsiniz.
• Saray, müze, tapınak ve nekropol gibi alanlarda fotoğraf çekmek için izin almanız gerekiyor.
• Özbekistan’da musluk suyu içilmiyor, bu nedenle yanınızda şişe içme suyu bulundurabilirsiniz.
• Doğa ve çöl gezilerine katılmayı planlıyorsanız; zehirli yılan, örümcek ve akrep gibi hayvanlara karşı dikkatli olmalısınız.

Özbekistan şehirleri birbirine gelişmiş kara yolu ağları ile bağlı ve hemen her şehirde modern otobüs terminalleri bulunuyor. Şehirler arası otobüslerin yanı sıra büyük şehirlere iç hat uçuşlarıyla da ulaşmak mümkün. Demir yolu taşımacılığın da yaygın olarak kullanıldığı ülkede özellikle bahar ve kış aylarında muhteşem manzaralar eşliğinde ülkenin pek çok noktasına trenle seyahat edebilirsiniz.

Taşkent, Buhara ve Semerkant gibi turistik şehirlerde metro kullanımı çok yaygın ve bu şehirler Sovyetler Birliği döneminde inşa edilmiş çarpıcı mimarilere sahip tren istasyonları ile ünlü. Metro, geniş bir rotada hizmet verdiği için hem yerel halk hem de turistler tarafından tercih ediliyor. Şehir içi ulaşımında, şehrin önemli tarihi ve turistik noktalarını gezdiren tur otobüsleri de oldukça popüler.

Büyük şehirlerde hem havalimanları hem de şehir merkezlerinde bulunan uluslararası araç kiralama firmalarının ofislerinden araba da kiralayabilirsiniz ama özellikle kış aylarında ülkede yolculuk yaparken kar yağışı ve don olaylarına dikkat etmeniz gerekiyor.

Yedi bağımsız Türk devletinden biri olan Özbekistan'da halkın büyük bir bölümü Müslümanlardan oluşuyor. Ülkede Ortodoks Hristiyan Kilisesi’ne bağlı bir güruh da bulunuyor. İnanç özgürlüğü kutsal kabul edildiği için anayasal hak olarak korunuyor. Ülke genelinde her dini inanca ait ibadethaneler görmek mümkün, ayrıca Şamanizm ve Budizm de azınlıklar arasında yaygın. Özbeklerin etnik kökeni ise Cengiz Han'ın torunu Şiban'ın soyundan gelen çeşitli Türk boylarına uzanıyor ve günümüzde ülke nüfusunun çoğunu Özbekler, geri kalanını ise Ruslar ve Tacikler oluşturuyor.

Binlerce yıllık gelenek, görenek, örf ve adetlerine son derece bağlı olan Özbekler, milli bayramlarına ve kutsal günlerine de ayrı bir önem veriyor. Tarihi İpek Yolu gibi önemli ticaret yollarının geçiş noktasında bulunan ve hem ekonomik hem de kültürel çeşitlilik anlamında zenginleşen Özbekler, kültürel zenginliklerini günümüze kadar korumayı başarmış ender milletlerden.

Taşkent, Semerkant ve Buhara gibi tarihi şehirlerde etkileyici tapınaklar, bedestenler, saraylar ve bugün de hala çok aktif olan otantik pazarlarda Özbeklerin zengin kültürünü görebilirsiniz.

Birliği döneminde eğitim ve kültür alanlarında önemli gelişmeler kaydeden Özbekistan'ın en büyük üniversitesi olan Taşkent Üniversitesi, 1920 yılında kuruldu. Ortaöğretimin zorunlu olduğu ülke, okuryazar oranıyla dünyanın gelişmiş ülkeleri arasında yer alıyor. Antik dönemlerden beri kültürel merkez olan Buhara ve Semerkant gibi şehirlerde Orta Asya'nın en büyük bilgin ve alimlerinin eğitim aldığı medreseler bulunuyor.

Kendilerine has gelenekleri olan Özbekistan'da erkeklerle kadınların el sıkışması hoş karşılanmıyor ve erkeklerin sol elle el sıkışmaları hakaret olarak kabul edilebiliyor. Yöresel mutfağı da hem tarihinden hem de komşu ülkelerin etkisinden dolayı gelişmiş olan Özbekistan’da kuzu ve dana eti tüketimi oldukça fazla. Ayrıca Türk mutfağına benzer şekilde kebap, pilav ve mantı gibi yemekler çok seviliyor.

Pamuk üretimi konusunda verimli bir ülke olan Özbekistan’ın ekonomisi tarım ve hayvancılığın yanı sıra maden ve doğal zenginliklere dayanıyor. Pirinç, tütün, sebze ve meyve üretimi yapılan ülkenin kırsal bölgelerindeki çiftliklerinde koyun yetiştiriciliği çok yaygın.

Yer altı zenginlikleri ile bilinen Özbekistan'da doğalgaz, uranyum, altın, petrol, kömür, bakır ve kurşun gibi onlarca rezerv alanı bulunuyor. Özellikle altın rezervi ve altın işlemeciliği konusunda dünyanın önemli ülkelerinden biri olan Özbekistan, dünyaya petrol ürünlerinin yanı sıra radyoaktif elementler, altın, çinko, pamuk ve tarım ürünleri ihraç ediyor.

Türk vatandaşları, Özbekistan’a vizesiz girebiliyor. Bordo (umumi) ve Yeşil (hususi) pasaport sahipleri, 30 gün süreyle vizeden muaf tutuluyor. Diplomatik Pasaport (Gri) hamilleri ise süresiz olarak vizeden muaf tutuluyor.

Türk vatandaşlarının, 3 gün içinde otelde veya yabancılar polisine başvurarak geçici ikamet kaydı yaptırmaları ve bu belgeleri Özbekistan’dan ayrılırken ibraz etmeleri gerek gerekiyor. Aksi takdirde kural ihlali sayılıyor ve cezai işlem uygulanıyor.

T.C. Taşkent Büyükelçiliği (Konsolosluk ve vize başvuruları, her gün 09:00-12:30 saatleri arasında alınıyor)

Posta adresi: Akademik Yahya Gulyamov Ko'chasi. No:87 Taşkent/Özbekistan

Posta kodu: 100047

E-posta: [email protected]

7/24 hizmet veren Dışişleri Bakanlığı Çağrı Merkezi telefon numarası: +90 312 2922929

Nöbetçi / Acil Durum Telefonu: +998 97 131 42 40 Faks: +(998) 78 113 03 33

Eğitim Müşavirliği

Telefon: +998 78 113 03 41

Faks: +998 71 233 08 33

E-posta: [email protected]

Kültür Tanıtma Müşavirliği

Telefon: +998 78 113 03 39

Faks: +998 71 232 15 17

E-posta: [email protected]