İnsanların çoğu zaman kurdukları hayallerin baş mimarı ‘maddiyattır.’ Bir ev almak, bir araba almak, yeni bir eşya almak, en basitinden bir ayakkabı almak… Hangi genç lüks bir araba alma hayali kurmaz ki? Ya da hangi insan kendi evinde oturmanın hayalini kurmaz? İşte bu hayalleri süsleyen şeylere sahip olmak için finansal planlamanızı çok iyi yapmanız gerekir.  Bunlara ‘ finansal hayaller ‘ dersek ve bu hayalleri bir ‘ amaç ‘ olarak belirlersek, kuşkusuz bir ‘ araca ‘ ihtiyacımız olduğu ortaya çıkar. İşte bu araçta ‘ bütçe ‘ dir.
Beğendiğiniz bir şeyi almamak pintilik yapmak anlamına gelmez. Mali disiplin politikalarında harcamalar diyete girmez. Sadece planlanarak yapılır. Gelirleriniz ve giderleriniz arasında bir denge kurmanız gerektiği için, gerçekçi olmanız gerekmektidir. Gelirinize göre harcama yapmayı öğrenmek, finansal huzuru beraberinde getireceği gibi, finansal hayallerinize ulaşma yolunda size büyük destek sağlar. Bunun içinde mutlaka bütçe planlaması yapmanız gerekir.

Nasıl bütçe planlaması yapacağım?

Her şeyden önce bütçe planlaması yaparken gerçekçi ve esnek olmak lazım. Gelirleriniz bu fonksiyonun sabiti. Eğer ek gelir yolları bulamıyorsanız, gelirlerinizi değiştiremezsiniz. Bu nedenle gelirlerinizi yazarak işe başlamanız gerekli. Asıl önemli olan aşama bundan sonra başlıyor. Çünkü giderler bu fonksiyonun değişken kısmı. Bütçe planlamasının mihenk taşını oluşturan kısım, harcamaları kontrol altında tutma kısmı oluyor. Harcamalarınızı kalemler bazında yazarak, haftalık veya aylık olarak işlemeniz çok önemli. Eğer taksitli harcamalarınız varsa, bunları her ayın harcama kalemlerine eklemeniz gerekli.
Gelirleriniz sabit olduğu gibi, değişkenin içinde de bazı sabit giderler vardır. Sabit değişkenleri; kira&ev harcamaları-sigorta, internet hizmetleri, faturalar şeklinde özetleyebilriz. Gelirlerden, bu sabit değişkenleri çıkartarak harcama bütçenizi çıkarmanız gerekiyor. Çünkü bu sabit giderler olmazsa olmaz ve ödenmesi zorunlu olan giderlerdir.

Harcamalara limit koymayı öğrenmek zorundasınız!

Şimdi elinizde aylık olarak harcayacağınız miktar kalmış oldu. Bu harcamaları gruplandırmak çok önemli. Harcama kalemleri adı altında yapacağınız bu gruplandırma ile kendinize bir harcama limiti koymalısınız. Öncelikle en önemli harcama kalemi olan ‘ gıda ‘ ile başlayalım. Çünkü insanlar her şeyden kısabilse bile gıdadan kısamaz. Bu nedenle gıda harcamalarınızı en yüksek oranda limitle sınırlandırabilirsiniz. Ancak buna yalnızca mutfak alışverişinizi dahil etmelisiniz. Dışarıda yediğiniz yemekler bu kaleme dahil olamaz!
Sonrasında ise giyim-bakım-eğlence kalemlerine limit koymalısınız. Aylık yapacağınız giyim&kozmetik harcamnızı, dışarıda yiyeceğiniz yemek ve eğlence harcamanızı ve kişisel bakım harcamalarınızı aylık bazda o ayki giderlerinize paralel olarak kısıtlamalısınız. Bunu yapmak hiç de zor değil, inanın! Ayda üç kere dışarıda yemek yiyeceğinize bir kere yediğinizde, üç ayakkabı alacağınız yere bir kere aldığınızda ya da ayda iki parfüm yerine bir parfüm aldığınızda hiçbir şey kaybetmezsiniz. Aksine finansal hayalleriniz için çok büyük maddi güç kazanırsınız.

Harcamaları nasıl gruplandıracağız? Harcama kalemleri nelerdir?

Geniş kapsamlı olarak harcama gruplarını şu şekilde yazabilirsiniz:
Kira/Mortgage, Sigorta, Faturalar, Gıda, Hizmetler/Üyelikler, Vergiler, Eğitim, Otomobil, Ev Bakımı, İnternet Hizmetleri, Telefon/Wireless, Ulaşım, Seyahat/Tatil, Kişisel Bakım, Giyim, Eğlence, Çocuklar/Oyuncak, Sağlık Bakımı, Hobi/Boş Vakit, Evcil Hayvan Bakımı, Hediyeler.

Bütçede altın kural: Gideriniz, gelirinizin yüzde 85’ini geçmesin

Eğer harcamalarınızı gruplandırır ve limit koymayı başarırsanız, mutlak surette bütçe planlamasında başarıyı yakalarsınız. Borçlu duruma düşmek insanın huzurunu kaçırır. Gece yastığa başınızı koyduğunuzda, rahat bir uyku çekmek yerine borçlarınızı düşünür duruma gelirseniz, yalnızca finansal huzurunuzu değil iç huzurunuzu da kaçırmış olursunuz. Bu nedenle borçlanmaktan kaçınmak çok önemli.
Bunu başarabilmek içinse finansal planlamamızı iyi yapmamız gerekiyor. Her bütçede ay sonunda para artırılabilir. Para biriktiremiyorum klişesinden uzaklaşın önce! Borçlanmadığınız gibi, yıllık bazda para biriktirmeniz de zor değil. Yeter ki düzgün bir planlama yapın. Yıllık bazda olan harcamaları aylara bölerek, hangi ay zorda kalacağınızı hesaplayarak o aydaki harcama limitinizi düşürün. Rahat olduğunuz aylarda gereksiz harcamalar yaptığınız takdirde, zora düşeceğiniz ayda sıkıntınız iki katına çıkar. Bu nedenle yıllık planlama üzerinden, aylara bölünmüş bir hesaplama, bütçe için şart.
Eğer bu planlamayı yapabilirseniz, giderlerinizi limitleyebilirseniz, giderleriniz gelirinizin yüzde 85’ini geçmez. ‘ 3.000 ‘ TL geliriniz olduğunu varsayarsak, giderlerinizi ‘ 2.500 ‘ TL de tutmayı başardığınız takdirde, yıllık ‘ 6.000 ‘ TL para biriktirmiş olursunuz.
Hiç de fena değil, değil mi? Yeter ki inanın, zor olmadığını göreceksiniz.