Afganistan'da Yapılacaklar

Herat'ta Chehar Soo'nun kesiştiği yerde şirin, eski ve oldukça otantik bir çarşıyı turlamaya ne dersiniz? Herat'ta yapılacak şeyler arasında ilk üçte olan Tim Che Çarşısı gezisi ile şehrin tam bir alışveriş cenneti olduğunu keşfedeceksiniz. Kent merkezinin kuzeybatısındaki Irak Kapısı, Eski Kent’in güneybatısındaki Malik Kapısı, doğudaki Khoshk Kapısı ve güneydeki Kandahar Kapısı’nın tam kesişim noktasında olan meşhur Tim Che Çarşısı’nın halk arasında bilinen adı da “Dört Yön”. Zamanında işgalcilerden korumak için pazarın dört noktasına bu kapılar inşa edilmiş. Kelimenin tam anlamıyla her şeyi bir arada bulabileceğiniz küçük esnaf dükkanlarıyla dolu çarşıda tam bir gününüzü dolu dolu geçirebilirsiniz. Her ne kadar Herat çok muhafazakâr bir şehir olsa da bu çarşıdaki yerli insanlar fotoğraflarının çekilmesine epey istekli. Bunun en önemli nedeni de çarşının en turistik yerlerden biri olması. Yine bu bölgede yer alan, son yıllarda inşa edilmiş küçük bir kapalı çarşı olan Tim Che Arbab Zadeh’i de ziyaret edebilirsiniz. Chehar Soo'nun 50 metre kuzeyinde yer alan dükkanlarda genellikle burka ve el yapımı geleneksel halılar bulabilirsiniz. Yaklaşık 2-5 dakika yürüme mesafesinde olan Chehar Soo’ya doğru ilerleyin ve büyüleyici Akhund Zadeh Kervansarayı’nı da gezin.

Afgan mutfağından birçok özel lezzetin yer aldığı Mezar-ı Şerif şehrinde sofralarda et ve pilav sıkça tercih ediliyor. Çatal ve bıçak kullanmadan ekmek yardımıyla avuçlanan yemekler göçebe hayatın kültürel hayata etkilerinin en somut örneği olarak ifade ediliyor. Düğünlerin ve önemli buluşmaların vazgeçilmezi pilavlar hemen her sofrada ikram ediliyor. Şehrin en ünlü güveç yemeği olan chalao'yu mutlaka denemenizi öneriyoruz.

Özellikle ihracat ürünleriyle ünlü olan Mezar-ı Şerif şehrinden el yapımı kilim, halı ve mücevherlerin yanı sıra birçok hediyelik eşyayı da uygun fiyata satın alabilirsiniz. Şehir motifleriyle süslenen tespih, eşarp, duvar saatleri, çarşaf çeşitleri ülkeyi ziyaret eden turistlerin oldukça dikkatini çekiyor.

Tarih boyunca iyi bir şekilde korunmuş, lacivert taş ve altınla bezenmiş bir yapıdan oluşan Büyük Camii, Afganistan’ın en kutsal ziyaret alanıdır. Avlusunda binlerce beyaz güvercinin yaşadığı yapı günümüzde de önemini koruyor. Hz. Ali’nin mezarı olduğu söylenen Mezar-ı Şerif, şehir merkezine 18 kilometre mesafede yer alıyor.

Tarih boyunca hiçbir kültürün mutfağından etkilenmeyip, kendi kültürünü korumayı başaran Afgan mutfağında deneyebileceğiniz birkaç alternatif yer alıyor. Et, ekmek ve pirinç ağırlıklı yemeklerin yer aldığı Afgan mutfağında çatal ve bıçak yerine Afgan ekmeği kullanılıyor. Hayvancılığın yoğun olarak yapıldığı ülkede tüm yemeklerin içinde et bulunuyor. Birbirinden çeşitli baharatların yer aldığı Afgan sofralarında iyi bir öğlen veya akşam yemeğiyle kendinizi ödüllendirebilirsiniz.

Etkileyici bir mimariye sahip, eski bir Kabil evinde işlev gören Afganistan Ulusal Sanat Galerisi’nde 1000’den fazla yağlı tablo ve porte sergileniyor. Avrupa’dan ve Afganistan’dan önemli yazarların ve kralların portrelerinin bulunduğu sanat galerisinde ayrıca Fransız yazar Victor Hugo’nun da bir portresi yer alıyor.

Kabil’in en büyük ikinci camisi olan Id Gah Camisi, şehrin doğusunda bulunan Mahmut Han Köprüsü’nde yer alıyor. Ramazan ve Kurban bayramlarında bir milyondan fazla kişinin bayram namazını kıldığı Id Gah Camisi, Babür mimari anlayışını birebir yansıtıyor.

Kabil Nehri kıyısında bulunan Kabil Hayvanat Bahçesi’nde 100’den fazla canlı türü yer alıyor. Haftanın her günü ziyaret edebileceğiniz hayvanat bahçesinde karasal iklim koşullarına dayanıklı bir çok canlıyı görmeniz mümkün.

Babür İmparatorluğu’nun kurucusu Babür’ün lahitinin etrafında bulunan Babür Bahçeleri sahip olduğu manzarayla şehri ziyaret edenlerin ilgisini çekiyor. 1528 yılında inşa edilen bahçelerin planlaması İmparator Babür’e ait. Hafta içi her gün 100 Afgani karşılığında ziyaret edilebilen Babür Bahçeleri’ni mutlaka görmenizi öneriyoruz.

Herat, Afganistan kültürünü en iyi şekilde yansıtan hediyelik eşyaların satıldığı bir şehir. Şehir merkezinden satın alabileceğiniz hediyelik eşyaların küçük bir listesini yapabilirsiniz. Herat ile özdeşleşmiş safran, hem yerli hem de uluslararası pazarda oldukça ünlü. Herat safranının kalitesi dünyadaki en iyilerden biri olarak biliniyor ve fiyatı da makul: 1 gramı 2,5 dolar. Daha fazla safran almak isteyenler için fiyatlar kg başına 1700-2000 dolar arasında değişiyor. Bunun yanı sıra cam çanak çömlekleri ile ünlü olan şehirde alışveriş anlamında çok sayıda alternatif var ve hepsi de ucuz. Mescid Jama'nın kuzey kapısı civarındaki antikacılardan kendinize el yapımı ve üzerinde şiirlerin yazılı olduğu cam eşyalardan alın. El yapımı halılar da birçok farklı boyut ve fiyatta satılıyor. Herat'tan satın alabileceğiniz bir diğer hediye ise yerli Afgan fıstığı. Herat sınırlarının kuzeydoğusunda yabani olarak yetişiyor ve çekirdeğinin çok büyük olmasıyla ünlü. Bir kg Antep fıstığı 900 rupi, yani yaklaşık 15 ABD Doları.

Sovyetlerin Afganistan'ı işgal etmesi 1979 yılında Herat il sınırından başladı. Herat Belediyesi bu savaştan geriye kalan Sovyet askeri tanklarının ve helikopterlerin kalıntılarını, günümüzde Cihad Müzesi’nde sergiliyor. Kentin kuzeyinde, Takht-e Safar Caddesi ile Bağdat Mellat Caddesi arasındaki dağlık bölgenin yakınında bulunan Cihad Müzesi, ülkenin modern tarihini derinlemesine incelemenize imkân veriyor. Fotoğraf izni ile giriş ücretinin 300 rupi (5 ABD doları) olduğunu hatırlatalım.

Herat’a gelir gelmez tüm ihtişamıyla hemen gözünüze ilişecek olan Cuma Camii, kalabalık ve popüler bir çarşının tam ortasında yer alıyor. Çarpıcı ve masmavi dış cephesi, bir o kadar dikkat çeken iç mimarisi ile Herat’ın en çok ziyaret edilen yerlerinden biri olan Cuma Camii’ni ziyaret etmek için girişte ayakkabılarınızı çıkarmalı ve başörtüsü takmalısınız. M.S. 1200 yılında deprem nedeniyle yıkılan ve daha sonra 1400'de Timurlular tarafından yenilenip genişletilen Pers Müslüman Ghaznavid hanedanındaki iki küçük caminin yerine Cuma Camii inşa edildi. Her gün açık olan camiyi namaz vakitleri dışında ziyaret edebilirsiniz.