Cumhuriyetin izlerini taşıyan yerler

Müzeler, anıtlar, meydanlar gibi cumhuriyetin izlerini görebileceğin tarihî yerler bambaşka duygular hissetmene neden olur. Türkiye Cumhuriyeti’nin dönüm noktası olan milli mücadelenin yaşandığı şehirlere gitmeye ve cumhuriyetin izlerine yakından şahit olmaya hazırsan başlayalım.

1. Çanakkale

Dünya tarihine damgasını vuran Çanakkale, 1915 yılında Osmanlı İmparatorluğu ve İtilaf Devletleri arasında yaşanan kara ve deniz savaşına tanık olmuş bir şehir. Çanakkale Savaşı da Türk milletinin bağımsızlık ve toprak bütünlüğü mücadelesinin simgesi. Şehir, Türk milletinin kendi kaderini tayin ettiği ve ulusal bağımsızlık için verdiği çabayı gözler önüne serer. Mustafa Kemal Atatürk önderliğinde gerçekleşen Çanakkale Savaşı'nın ardından Kurtuluş Savaşı başlar ve bağımsızlık mücadelesi devam eder. Mustafa Kemal Atatürk önderliğinde Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşunun temellerinin atıldığı Çanakkale, bir milletin bağımsızlığına kavuşma yolundaki en büyük zaferlerden birine adını yazdırdı.

Çanakkale’de cumhuriyetin izlerini görebileceğin yerler şu şekilde:

• Gelibolu Yarımadası Tarihî Milli Parkı

• Şehitler Abidesi

• Kilitbahir

• Seddülbahir

• Çanakkale Destanı Tanıtım Merkezi

• Aynalı Çarşı

• 1915 Seddülbahir Ahmet Uslu Müzesi

• Bigalı Atatürk Evi

2. Samsun

Bağımsızlığın ilk adımlarının atıldığı ve bağımsızlık mücadelesinin başlangıç noktası olarak kabul edilen Samsun, cumhuriyetin izlerini görebileceğin şehirler arasında yer alıyor. Atatürk’ün 19 Mayıs 1919’da Samsun’a gelişi ile milli mücadelenin temelleri atıldı. Şehirde, Türk Milletinin bağımsızlık yolundaki kararlılığını gösteren çok sayıda simge bulunuyor. Samsun'un bir liman şehri olması, milli mücadelenin ilk adımı için seçilmesine neden oldu. Mustafa Kemal Atatürk, hem dış dünya ile bağlantı kurabileceği hem de malzeme temin edebileceği için Samsun'u tercih etti. Şehrin Anadolu’ya yakın olması da bir diğer avantajı olarak öne çıkıyor.

Kurtuluş Savaşı’nın ilk adımı olan Millî Mücadele Hareketi, Türk milletinin mücadelesini simgeler. Türk Milletinin ulusal kimliğinin oluşumunda önemli bir rolü olan Samsun’un Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasında ve modernleşmesindeki etkisi çok büyük. Büyük hedefe adım adım giden yol olan 19 Mayıs 1919 tarihinden Türkiye Cumhuriyeti'nin temellerinin atıldığı 29 Ekim 1923’e kadar şehir milli mücadelede önemli rol oynadı.

Samsun’da cumhuriyetin izlerini görebileceğin yerler şu şekilde:

• Bandırma Vapuru

• Gazi Müzesi

• Atatürk Anıtı ve Parkı

• Atatürk Evi Müzesi

• Şehitler Anıtı

3. İzmir

İzmir, Kurtuluş Savaşı'nın kilit noktalarından biri olarak dikkat çekiyor. Şehir 15 Mayıs 1919’da Yunan işgaline uğradıktan sonra, 9 Eylül 1922 tarihinde Türk ordusu tarafından işgalden kurtarıldı. Bu olay, Türk milletinin bağımsızlık mücadelesinin en büyük göstergesi oldu. İzmir'in Kurtuluşu, Türk milletinin ulusal bağımsızlık için neler yapabileceğini ve Türk milletinin özgürlüğüne ne kadar önem verdiğini tüm dünyaya duyurdu. Her yıl tüm Türkiye’de olduğu gibi İzmir’de de 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı ile birlikte 9 Eylül İzmir’in Kurtuluşu da coşkuyla kutlanır.

İzmir’de cumhuriyetin izlerini görebileceğin yerler şu şekilde:

• Atatürk Müzesi

• Belkahve Atatürk Anı Evi

• Atatürk Heykeli

• Ziraat Mektebi

• Zübeyde Hanım Anıt Mezarı

• Atatürk Maskı

4. Ankara

Kurtuluş Savaşı sırasında işgal altında olan İstanbul hem stratejik hem de güvenlik sorunu içerdiğinden Ankara, Türkiye Cumhuriyeti’nin başkenti olarak kabul edildi. 3 Ekim 1923 tarihinde Ankara'da Birinci Türkiye Büyük Millet Meclisi, Türkiye Cumhuriyeti'ni ilan edildi. Mustafa Kemal Atatürk, Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk cumhurbaşkanı olarak seçildi. Ankara, Cumhuriyetin kalbi ve Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin merkezi olarak kritik bir öneme sahip

Cumhuriyetin kuruluşunun temelleri olan millî mücadele, çeşitli cephelerde ve savaşlarda büyük bir kararlılık ve fedakarlıkla sürdürüldü. Ankara'nın Polatlı ve Haymana ilçelerinde gerçekleşene Sakarya Meydan Muharebesi de bu süreçteki önemli olaylardan biri. 23 Ağustos-13 Eylül 1921 tarihleri arasında gerçekleşen Sakarya Meydan Muhaberesi, Kurtuluş Savaşı’nın kazanılmasında kiritk rol oynadı. Zafer, Türk milletinin bağımsızlığını kazanma ve bu bilinci benimseme yolunda büyük bir adım oldu.

Türkiye Cumhuriyeti’nin temel hak ve ilkelerinden olan, laiklik, demokrasi, eşitlik ve insan hakları gibi temel ilkeleri benimsemiş Ankara bu ilkelerin korunması ve uygulanmasının merkezi olarak varlığını sürdürmeye devam ediyor. Ankara, Türkiye'nin ulusal ve uluslararası arenada politikanın merkezi olarak karar alma süreçleri bu önemli şehirde gerçekleştiriliyor. Bağımsızlık mücadelesinin simgelerinden biri haline gelen günümüzde hala cumhuriyetin izlerinin en yoğun görüldüğü şehirlerden biri.

Ankara’da cumhuriyetin izlerini görebileceğin yerler şu şekilde:

• Anıtkabir

• Atatürk ve Kurtuluş Savaşı Müzesi

• Cumhuriyet Müzesi

• Pembe Köşk

• Atatürk Orman Çiftliği

• Atatürk Evi Müzesi

• Sakarya Meydan Muharebesi Tarihî Millî Parkı

• Duatepe Anıtı

5. Amasya

Millî mücadelenin başlangıcında önemli rol oynayan ve 22 Temmuz 1919’da Amasya’da düzenlenmiş olan Amasya Genelgesi, milli mücadelenin temellerinin atıldığı önemli bir olay olarak öne çıkıyor. Amasya Genelgesi ile Mustafa Kemal Atatürk, Rauf Orbay ve diğer liderler, işgal altındaki topraklardan vazgeçmeyeceklerini ve Türk milletinin bağımsızlık mücadelesini başlattıklarını dünyaya duyurdular. Amasya Genelgesi aynı zamanda Kurtuluş Savaşı’nın çerçevelerini ortaya koyan bir belge olarak bağımsızlık ve egemenliğin de göstergesi olarak kabul ediliyor.

Amasya’da cumhuriyetin izlerini görebileceğin yerler şu şekilde:

• Saraydüzü Kışla Binası ve Millî Mücadele Müzesi

• Hazeranlar Konağı

• Atatürk Anıtı

6. Erzurum

Millî mücadelenin temeli olan 23 Temmuz-4 Ağustos 1919 tarihleri arasında Erzurum'da düzenlenen Erzurum Kongresi, işgal altındaki toprakların kurtarılması ve Türk milletinin bağımsızlığının savunulması için düzenlendi. Kongre, Türk milletinin bağımsızlık mücadelesi hatlarını ve temel ilkeleri belirlemek için yapıldı. Erzurum Kongresi'nde, ulusal bağımsızlık, sonsuz egemenlik, vatanın bölünmezliği ve milletin iradesi gibi temel hak ve ilkeler vurgulandı. Bu kararlar Milli Mücadele Hareketi’nin temelini oluşturdu. Erzurum bu yönleriyle cumhuriyetin izlerinin görüldüğü tarihî yerlere sahip bir şehir. 

Erzurum’da cumhuriyetin izlerini görebileceğin yerler şu şekilde:

• Atatürk Evi Müzesi

• Erzurum Kongre Binası

• Nene Hatun Milli Parkı ve Anıtı

• Aziziye ve Mecidiye Tabyaları

• Atatürk Heykeli ve Cumhuriyet Anıtı

7. Sivas

Kurtuluş Savaşı'nın ilk aşamalarından biri olan Sivas Kongresi, 4 Eylül-11 Eylül 1919 tarihleri arasında Sivas'ta yapıldı. Kongre, Anadolu'nun tamamen bağımsızlığını ve milli egemenliğin kabulünün temellerini oluşturuyor. Türkiye Cumhuriyeti'nin bağımsızlık yolundaki temellerini atan ilk adımlardan biri olarak kabul edilir. Mustafa Kemal Atatürk Amasya Genelgesi belgesini hazırlayarak Sivas Kongresi'nin de önünü açmış oldu.

Sivas Kongresi esnasında, Anadolu'dan gelen milletvekilleri ve delegeler, ulusal bağımsızlık mücadelesini organize etmek ve halkı da bu mücadeleye dahil etmek amacıyla Sivas’ta toplandılar. Bu toplantılar, milli mücadelenin kazanılmasında büyük rol oynadı. Sivas Kongresi ve gerçekleştirilen diğer ulusal kongrelerin ardından, Türk milletinin bağımsızlığı ve egemenliği için büyük bir mücadele gerçekleştirildi ve bu sayede Türkiye Cumhuriyeti 29 Ekim 1923 tarihinde ilan edildi.

Sivas’ta cumhuriyetin izlerini görebileceğin yerler şu şekilde:

• Sivas Atatürk ve Kongre Müzesi

• Atatürk Anıtı

• Sivas Lisesi

8. Afyonkarahisar

Afyonkarahisar, stratejik konumu ile Kurtuluş Savaşı'nın önemli şehirlerinden biri. Türk ordusunun sembollerinden biri haline gelen şehir işgal kuvvetleri ile Türk ordusunun çatışmasına şahit oldu. 1921 yılında I. İnönü Muharebesi, II. İnönü Muharebesi ve Dumlupınar gibi farklı savaşlara tanık olan Afyonkarahisar, Türk milletinin direnişinin sembollerinden biri. 29 Ekim 1923’te cumhuriyetin kurulması ile zaferle sonuçlanan bu savaşların temelleri Afyonkarahisar’da atılmış oldu.

Şehir, Cumhuriyetin temel değerlerinden biri olan birlik ve beraberlik ruhunun en iyi yaşandığı, tüm toplumun ve farklı etnik grupların bir araya gelerek omuz omuza savaştığını tüm dünyaya gösterdi. 19 Ağustos-7 Eylül 1922 tarihleri arasında Afyonkarahisar'da düzenlenen Afyonkarahisar Kongresi, Kurtuluş Savaşı'ndaki en önemli gelişmelerden biri. Afyonkarahisar’da gezilecek tarihî yerlerde cumhuriyetin izlerine yakından tanıklık edebilirsin.

Afyonkarahisar’da cumhuriyetin izlerini görebileceğin yerler şu şekilde:

• Büyük Taarruz Karargâhı

• Kocatepe Atatürk Anıtı ve Kitabesi

• Başkomutan Tarihi Milli Parkı

9. Kütahya

Kütahya’nın Ankara'ya yakın bir konumda olması, Kütahya'yı ulusal direnişin önemli bir parçası haline getirdi. 1921 yılında Kütahya ve Eskişehir, Yunan işgaline karşı Kütahya-Eskişehir muharebelerine tanık oldu. Muharebe Türk milletinin bağımsızlık mücadelesinde ne kadar kararlı olduğunun en büyük göstergelerinden biri. 1-3 Şubat 1923 tarihlerinde Kütahya'da gerçekleştirilen Kütahya Kongresi’nde Lozan Antlaşması'na giden yolun temelleri atıldı. Bu nedenle cumhuriyetin izlerini Kütahya’da da görmek mümkün.

Kütahya’da cumhuriyetin izlerini görebileceğin yerler şu şekilde:

• Dumlupınar Şehitliği

• Dumlupınar Müzesi

10. Gaziantep

Cumhuriyetin izlerine rastlayabileceğin bir diğer durağımız ise Gaziantep. Gaziantep’in işgalci güçlere karşı verdiği mücadele Türk milletinin bağımsızlık mücadelesine büyük bir katkı sağladı. Gaziantep Savunması (Kuşatması), 1920-1921 yılları arasında şehrin işgalci güçlere karşı direnişiyle Türk milletinin ulusal kimliğine ve bağımsızlığına ne kadar önem verdiğinin en büyük göstergesi olarak karşımıza çıkıyor. Kurtuluş Savaşı'nın önemli noktalarından biri de 20 Aralık 1921 tarihinde Gaziantep'te düzenlenen Gaziantep Kongresi oldu. Kongre, işgalci güçlere karşı bağımsızlık mücadelesinin siyasi temellerini attı ve Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşuna zemin hazırladı. 

Gaziantep’te cumhuriyetin izlerini görebileceğin yerler şu şekilde:

• Atatürk Anı Müzesi

• Atatürk Araştırma Kitaplığı

• Gaziantep Savunması ve Kahramanlık Panoraması Müzesi

• Antep Harbi Şehitleri Anıtı

• Gaziantep Şahinbey Milli Mücadele Müzesi

11. Şanlıurfa

Şanlıurfa, Kurtuluş Savaşı sırasında stratejik olarak önemli bir konuma sahip şehirler arasında yer alıyor. İşgalci güçlere karşı verilen mücadelede aktif rol oynayan Şanlıurfa, Kurtuluş Savaşı sırasında şehirde çeşitli direniş hareketleri gerçekleşti. Şanlıurfa’da, farklı etnik grupların ve kültürel kökenlerin bir arada yaşaması ve ortak bir amaç uğruna omuz omuza savaşmaları Türk milletinin bağımsızlık mücadelesi için gösterdiği kararlılığı ve ulusal egemenliğine olan bağlılığını gözler önüne seriyor. Şanlıurfa'nın direnişi, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşunda önemli bir yere sahip.

Şanlıurfa’da cumhuriyetin izlerini görebileceğin yerler şu şekilde:

• Şanlıurfa Kurtuluş Müzesi

• Topçu Meydanı ve Anıtı

Tarihî yerleri gezdikten sonra Anıtkabir gezi rehberi yazımızı okumanı tavsiye ederiz.