Bütçelerimizi dengelemeye çalışırken risk yönetimini uygulamamız gerektiğini söylüyordum. Bu ay içerisinde yaşanan zamlar neden risk yönetimi yapmamız gerektiğine güzel bir örnek oldu. Şirketler kriz dönemlerinde acil nakit fonu ayırırlar. Çünkü neyin ne olacağı belli olmaz ve ceplerinde nakit bulundurmayı tercih ederler. Bunun için gerek bazı varlıklarını satarlar, gerekse de yatırımlarından vazgeçip ellerinde nakit tutmaya karar verirler.

Bireysel bütçelerde de özellikle yıl sonlarında bu tarz birikimler bulunabilir. Bu bütçeyi kurtarmaya yardımcı olur. Çünkü yıl başında bütçe planı yaparken, bazı değişkenleri sabit sayarsınız ve giderlerinizi o standarta göre hesaplarsınız. Ancak yıl içinde yaşanabilecek değişimler – zamlar gibi – bu planınızı sekteye uğratabilir.

Zamlar cep yakacak mı

2011 yılının sonuna gelirken, hükümetin elektrik, doğalgaz ve ÖTV oranlarına zam yapması tüketicilerin ceplerini etkileyecek. Seçim dönemi nedeniyle bir süredir zam yapılmaması nedeniyle, elektrik ve doğalgaza yapılan zam oranı oldukça yüksek gibi görünüyor. Meskenlerde kullanılan elektriğin fiyatı yüzde 9.57 oranında artırıldı. Konutlarda kullanılan doğalgaz fiyatları ise yüzde 12.2 ila yüzde 14.3 oranında zam gördü.

Geçtiğimiz hafta ise Özel Tüketim Vergisi zamlandı. Otomotive yapılan zamları es geçersek, tütün ve alkollü içeceklere yapılan zamlar bütçeleri etkileyecektir. Biz duygusal davranmamalıyız ve tütüne getirilen zammın bütçeye etkisini hesaplamalıyız. Çünkü sigara tüketimi ne kadar azaltılmaya çalışırsa çalışılsın, sigara içen kesimin çokluğu biliniyor. Bu nedenle yapılan bu zamlar bütçeleri etkileyecek. Bunu bir motivasyon olarak kullanabilirseniz, sigarayı bırakmak bütçenizi de koruyacak. Sigara fiyatlarına ortalama yüzde 30 civarında bir zam yansıyacak. Keza alkol fiyatlarında da benzer bir zam uygulaması yapılacaktır.

Zamların getirdiği yükü nasıl karşılamayı planlıyorsunuz?

Elektrik ve doğalgaz olmazsa olmazımız. Bunlarda ne yazık ki dışa bağımlıyız ve Rusya son 3 yılda yüzde 40’a yakın zam yaptı. Bu zamların tüketiciye yansıması ertelendi ve sonunda yüksek oranda yapıldı. Şimdi bireylerin bu yeni fiyatlandırmalara göre bütçelerinde düzenlemelere gitmeleri gerekecek. Çünkü aylık giderlerinde beklenmedik bir artış olacak ve bunu karşılamak için, bazı giderlerden feragat etmek zorunda kalacaklar.

Sigara içen kesim özellikle bu gider kalemindeki artışı iyi planlamak zorundalar. Günde bir paket sigara içen bir bireyi ele alırsak, sigara fiyatına 2 TL zam yapıldığına göre ayda 60 TL daha fazla harcama yapmak zorunda kalacak. Elektrik, doğalgaz vb zamları da eklediğimiz zaman ayda 100 TL gibi bir miktara ihtiyaç duyulacak ki, bütçede denge sağlanabilsin. Bunun için hangi harcamalarınızda kısıntıya gideceğinizi hesaplamalısınız.

Bununla beraber et fiyatlarına gelen zamları da unutmamak lazım. Bu da demek oluyor ki, dışarıda yediğiniz yemeklere de kısıtlama getirmeniz gerekebilir. Bir de alkollü restaurantlara gittiğinizi varsayarsak, ödeyeceğiniz hesap kişi başı min 5 TL civarında artmış olacaktır. Bu hesaplamaları düşünerek, aylık olarak lokanta giderlerinizde de kısıntıya gitmeniz gerekebilir.

Sonuç olarak zamların bütçeleri çok ciddi şekilde etkilediği gerçeği ile yüzleşmek ve bu yeni fiyat düzenlemelerini bütçede nasıl dengeye getirebileceğinizi belirlemeniz gerekiyor.