Dünyada hava yolu taşımacılığını alt üst eden Koronavirüs pandemisi yolculuklar için özel bir dijital sağlık pasaportu oluşturulmasına yol açtı. Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) insanların aşı, hastalık gibi sağlıkla ilgili tüm bildirimlerini içeren bir dijital aşı pasaportu (TravelPass) oluşturmaya başladı. Avrupa Birliği ülkesi liderleri ise yaz aylarında AB üyesi vatandaşların dijital aşı kartlarıyla beraber seyahat etmesini planladıklarını açıkladı. Ve şimdilik Pfizer-BioNTech, Moderna, AstraZenaca ve Johnson&Johnson aşılarına onay vereceklerini açıkladı. Peki Türk vatandaşları bu süreçte nasıl seyahat edecek?

AB djiital pasaportu zorunlu tutacakDijital aşı pasaportu nedir, kimler alabilir?

Avrupa Birliği aşı pasaportlarının kullanılması için çalışmalarını hızlandırdı. Avrupa İlaç Ajansı (EMA) aşı pasaportu için sadece onayladıkları aşıların kabul edileceğini açıkladı. Peki bu aşılar hangileri? EMA’nın onayladığı aşılar Almanya’nın Pfizer-BioNTech, ABD’nin Moderna, İngiltere’nin AstraZenaca ve yine ABD’nin Johnson&Johnson. Rus Sputnik aşısı da değerlendime sürecinde Çin Sinovac aşısı için herhangi bir izin talebinde bulunmadığı açıklandı.

Avrupa Birliği liderleri geçtiğimiz ay yaptıkları toplantıda yaz aylarında aşı pasaportu uygulamasını başlatmak için tüm çalışmalara başladıklarını açıklamışlardı. Hatta 15 Haziran’da geçilmesi planlanıyordu. Ancak Avrupa Birliği’nde da hala nüfusun büyük çoğunluğu aşılanmış değil, Nisan ve Mayıs aylarında gerekli aşılama yapılmazsa dijital aşı pasaportu uygulaması biraz daha ertelenebilir. Avrupa Birliği ülkeleri aşı yoksa negatif PCR testi sonucu istemeye devam edecek.

Yunanistan geçtiğimiz ay Avrupa Birliği üyesi ülkelerden gelenlerin aşı kartlarıyla beraber turistik seyahat yapabileceklerini açıklamış ve IATA’nın TravelPass çalışmalarına destek vermişti. Dünya Sağlık Örgütü ise her ülke vatandaşının aşıya ulaşım imkanının kısıtlı olabileceği düşüncesiyle bu uygulamanın ayrımcılık oluşturacağını vurgulamıştı. Çin de dijital sağlık pasaportu uygulamasına başladı. Peki Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları ne yapacak?

Türk vatandaşları ne yapacak?Dijital aşı pasaportu nedir, kimler alabilir?

Hali hazırda Türk vatandaşları Avrupa Birliği üye ülkelerinden özel durumlar haricinde vize almakta zorlanıyor. Eğitim, işle ilgili başvurular dışında turistik amaçlı başvurulara şimdilik onay çıkmıyor. Türkiye’de şu an için uygulanan Çin aşısı Sinovac için de AB ülkelerinden henüz onay çıkmadı. Konuyla ilgili belirsizlik sürüyor. Seyahat etmek isteyenlerin ne zaman aşı olacağı, bu aşının aşı sertifikası listesinde yer alıp almayacağı henüz belli değil. Gelelim aşıyla ilgili diğer gelişmelere.

Türkiye aşı pasaportuna alınmadı

AB'nin hazırladığı son taslağa göre de Türkiye'de yapılan Çin aşısı ve Rus aşısına henüz onay çıkmadı. Dijital aşı pasaportunun tıpkı banka kartı şeklinde olması planlanıyor. Bu kartın içerisinde kişinin aşı bilgileri, aşıları yoksa PCR testi sonuçları ya da antikor testi sonuçları yer alacak.

Aşıyla ilgili gelişmeler neler?Dijital aşı pasaportu nedir, kimler alabilir?

Konuyla ilgili ilk olarak Avustralyalı hava yolu firması Qantas, aşı olmayanların uçuşuna izin verilmeyeceği yönünde açıklama yapmıştı. United Airlines geçtiğimiz aylarda Londra Heatrow ve New Jersey Newark Liberty Havalimanı’nda sağlık pasaportu ya da orijinal adıyla CommonPass uygulamasını test etmişti. United Airlines, JetBlue ve Lufthansa Havayolları da bu uygulamayı başlatmaya hazırlanıyor. Zamanla uygulamaya aşı bilgileri ile kişilerin diğer sağlık bilgilerinin de eklenmesi bekleniyor.

IATA dijital sağlık pasaportu TravelPassDijital aşı pasaportu nedir, kimler alabilir?

Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği IATA, sağlık bilgilerinin güvenli bir ortamda saklanıp paylaşılmasıyla uluslararası hava yolu taşımacılığının yeniden eski günlerine dönmesini planlıyor. Ülkelerin taleplerine göre PCR testleri, aşı bilgileri gibi tüm bilgiler içerisine yüklenecek. Dört aşamada yapılacak djital sağlık pasaportunda önce sağlık bilgileri olacak, ardından seyahat destinasyonu, gidilecek yer, yetkili laboratuvar ve test merkezinin sonuçları, aşı bilgileri ve kişisel sağlık bilgilerinin yer alması planlanıyor. Fransa, aşı olmayanların toplu taşıma araçlarını kullanamaması konusunda da hazırlık yapmaya başladı. Ancak ülkede aşılanma çalışmaları yavaş ilerliyor.

İsrail'de yeşil pasaport dönemi Dijital aşı pasaportu nedir, kimler alabilir?

Aşı konusunda en hızlı ülke İsrail. Pfizer Biontech aşısıyla ülkenin yarısını aşılayan İsrail, aşı olanların sosyal aktivitelere dahil olmasını sağlayacak yeşil pasaport vereceklerini açıkladı. Nüfusun yaklaşık %50'sinin aşılandığı İsrail'de konser, sinema, tiyatro, konaklama vs. gibi durumlar için aşı kartlarına bakılacak. 

Seyahat için hangi aşılar zorunlu?Dijital aşı pasaportu nedir, kimler alabilir?

Bildiğiniz gibi bazı Afrika ülkelerine giderken sarı humma ve benzeri aşılar olma zorunluluğu var ve aşı karnesi göstermeniz gerekiyor. Sarıhumma, meningokok bazı Afrika ülkelerine giderken olunması zorunlu aşılar. Onun dışında ülkeden ülkeye değişebilen tifo, kolera, hepatit A, kuduz, Japon Ensefaliti, kene kaynaklı ensefalit gibi aşı zorunlulukları var. Önümüzdeki aylarda bazı ülkelerin COVİD-19 aşısı olanların ülkelerine giriş izni vereceklerine dair haberler de gündemde. İngiltere de sağlık pasaportuna yönelik çalışmalara başladığını açıkladı.

Tuğba Hacıbayramoğlu
2305 Yazı
Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik mezunu. Yine Marmara Üniversitesi’nde Radyo Televizyon Sinema bölümünde yüksek lisans yaptı.