Günlerdir faiz tartışmaları yaşıyoruz. Siyasi kanattan faiz oranları düşürülmeli baskısı geliyor. Merkez Bankası ve Para Politikası Kurulu ise bu baskılara rağmen faiz oranlarında %0,5 oranında indirime gitti. Bu da aslında kredi maliyetlerini değiştirecek bir indirim değil. Peki Merkez Bankası bu kararı nasıl alıyor?

Merkez Bankası bağımsız mı?

Merkez Bankası 2000 yılında yapılan yasa ile tamamen bağımsız bir kuruluş haline geldi. Merkez Bankası’na bu bağımsızlık, para politikası ile ilgili kararların alınmasında ve uygulanmasında politik baskılardan uzak hareket edebilmesi amacıyla verildi. Merkez Bankası başkanının 5 yılda bir görevi değişiyor. Eğer Merkez Bankası Başkanı bir bankaya hissedar olur, birileriyle özel anlaşmalar yapar, banka yönetimine girer, şeklinde görevini kötüye kullanma suçları işlerse görevden alınabilir. Onun dışında faiz kararları gibi gerekçelerle görev süresi dolmadan görevden alınması mümkün değildir.

Dünyada önemli merkez bankaları da bağımsız

Dünyada Amerikan Merkez Bankası (FED), İngiltere Merkez Bankası, Avrupa Merkez Bankası gibi bankalar da yine bağımsız hareket ederler. Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası ülkenin para politikasından sorumlu kuruluştur. Ve para politikası kararları, özellikle de hepimizin dikkatini çeken faiz kararları, Merkez Bankası Para Politikası Kurulu tarafından verilir. Bu kurul toplanır ve kararlarını alır. Örneğin geçtiğimiz aylarda yapılan 5 puanlık faiz artışı gibi sürpriz kararlar da alabilir. Şu anki Merkez Bankası Başkanı Erdem Başçı, 2011 yılında göreve getirildi ve görev süresi 2016 yılına kadar devam edecek. Sanırım bu süreçte faizlerle ilgili tartışmaları daha izlemeye devam edeceğiz.

Amaç enflasyon hedefini tutturmak

Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası enflasyon hedefini tutturacak faiz politikasını baz alır. Ancak enflasyon hedefi tek başına baz alınmaz. Reel ekonomiyi bozmadan bu hedef tutturulmaya çalışılır. Bugün yürürlükte olan yasaya göre Merkez Bankası bağımsızdır. Merkez Bankası kararlarına karışmak için yasanın değiştirilmesi gerekir.